Algen beperken

Een algvrij aquarium is een illusie. In ieder aquarium komen ze voor, ook topaquaria die een landelijke keuring hebben gewonnen. In het beste geval heeft de eigenaar de algen onder controle. Dat wil zeggen: deze bevinden zich daar waar ze niet storen, of mogelijk zelfs decoratief worden gebruikt. Daarom: bevinden algen zich eenmaal op een acceptabele plek, koester ze daar dan om de kans te verkleinen dat deze op een storende plek opduiken.

Voor algen geldt hetzelfde als voor hogere planten, kansen nemen toe als de vereiste waarden aanwezig zijn. Ook voor hen geldt de ➛wet van het minimum: als één groeistof ontbreekt, helpt meer van de andere niet. Pas als deze ene groeistof wordt toegevoerd, worden ook de andere stoffen weer opgenomen. Algen zijn dus niet zozeer het gevolg van een tevéél aan voedingsstoffen zoals vaak wordt gedacht, maar eerder aan een heel specifiek tekort. Anders gezegd: de verhouding in de voedingsstoffen is niet in balans. Eén ding is zeker, algen nemen enkel voedsel op uit de waterkolom. Tekort aan ➛ijzer daarin lijkt een belangrijke factor. In zuurstofrijk water slaat dit al gauw als onoplosbaar Fe₃ neer. Dat is vermoedelijk ook de reden dat explosies vaak optreden bij vers ingerichte aquaria, waarin vanuit een verse ➛voedingsbodem nog veel stoffen in de waterkolom oplossen. Dit stopt na enkele weken tot maanden.

Als alle groeistoffen volop aanwezig zijn en de plantengroei goed op gang komt, trekken de algen vrijwel altijd aan het kortste eind. Waarom dat zo is, is nog niet duidelijk. Er is echter een groeiend vermoeden dat ➛allelopathie van planten hierin een rol speelt: planten geven gifstoffen af (meestal fenolen) die algen en andere planten in de groei remmen (overigens geven algen ook vaak plantremmende stoffen af). Algen beperken komt daarom in hoofdzaak neer op het stimuleren van plantengroei. In een aquarium met een grote hoeveelheid planten is voeding met een voedingsbodem, al dan niet gecombineerd met ➛CO₂-bemesting, zonder meer noodzakelijk om in de behoeften van planten te voorzien. Om de waterkolom van een teveel aan voedingsstoffen te ontdoen zijn ➛drijfplanten een krachtig middel.

Deze theorie is goed om te weten, jammer dat de praktijk soms weerbarstig kan zijn. Ook mensen met jarenlange ervaring weten wat het is om te worstelen met een uitbarsting van een hardnekkige soort als, bijvoorbeeld, de weinig geliefde penseel- of baardalg. Mogelijk een schrale troost: algen kunnen even plotseling verdwijnen als verschijnen, en laten zich vrijwel niet dwingen.

Algen probeert men vaak in toom te houden met algeneters. Dat kan helpen, zeker als de algen in de smaak vallen. Meestal zijn die algen binnen een oogwenk allemaal verwijderd, en is het bijna wachten tot een minder smakelijke soort de plaats daarvan inneemt: de oorzaak is niet verdwenen. Buiten de bekende algverwerkende soorten als de ➛Chinese en ➛Siamese algeneter, zijn goede algeneters ook te vinden onder de levendbarende tandkarpers, zoals ➛guppen, platy's en ➛zwaarddragers. Andere goede algeneters zijn amanogarnalen en ➛appelslakken. De ➛grote posthoornslak staat bekend om het eten van ➛penseelalgen.

Algenbloei

Algenbloei is een specifiekere term voor ➛waterbloei van vrij in het water zwevende ➛algen uit de stam van de ➛Chlorophyta. Het kan gaan om een aantal typen eencellige algen, eencellige blauwalgen en, in zeewater, roodalgen. Deze algen kunnen explosief groeien zolang de omstandigheden daarvoor geschikt zijn. In het zoetwateraquarium komen vrijwel uitsluitend groene zweefalgen in deze vorm voor.

Zweefalg is een verzamelnaam van een grote groep vrij in het water zwevende, eencellige algensoorten. Binnen de aquariumwereld bestaan hiervoor kleurrijke termen als 'groene soep' of 'erwtensoep'. Het water lijkt heldergroen gekleurd.

Behalve problemen kunnen deze algen ook voordeel opleveren, bijvoorbeeld als ➛jongbroedvoer voor kwekers van plantenetende vissen. Tussen en van deze algen leven ook weer ➛infusoriën. Zelf kweken van algenbloei is bovendien niet moeilijk: plaats een pot aquariumwater met afval van een recent van algen verloste aquariumruit, en anders enkele grassprieten, in de volle zon. De kans is groot dat deze binnen een week het 'groene soep stadium' bereikt. Roer dagelijks even in het water om te voorkomen dat de algen aan één kant blijven hangen. Verdampt water kan met aquariumwater worden aangevuld. Zodra het water ondoorzichtig is kan worden gevoerd.

Bestrijden van algenbloei kan erg lastig zijn..

• Ververs eerst de helft van het water, dat scheelt alvast de helft algen en de planten krijgen weer meer licht. Dit voorkomt ook een zuurstoftekort zodra de algen massaal afsterven. Neem met het verversen zoveel mogelijk bodemvuil mee.
• Maak vervolgens het ➛filter schoon.
• Mogelijk is de bezettingsgraad te hoog en is het beter om het aantal vissen te verlagen. Meer vissen belasten het water zwaarder.
• Mogelijk ligt er een dode vis in het aquarium. Verwijder dode vissen zo snel mogelijk.
• Voeg echte ➛waterplanten toe, denk aan ➛Myriophyllum, ➛hoornblad en ➛waterpest. Behalve dat deze voedingsstoffen uit de waterkolom halen, geven deze stoffen aan het water af die algen onderdrukken, een verschijnsel dat ➛allelopathie heet. Ook ➛drijfplanten zijn hier sterk in.
• Als de planten in hun groei al enige tijd stilstonden, voeg dan plantenmest toe en houd daarbij de aanbevolen dosering aan. Waarschijnlijk ontbreekt er een ➛sporenelement. Indien nog niet aanwezig kan ➛CO₂-bemesting helpen.