Kogelvisachtigen

Kogelvissen

koilomátodon

➛Bútis

Kokerjuffers

Kongozalm

Kooldioxide

CO₂, koolzuurgas

Een geur- en kleurloos gas. De atmosfeer bevat iets meer dan 0,04% kooldioxide (414 ppm, 2020), een waarde die, zoals bekend zal zijn, langzaam stijgt. Het gas houdt een broeikaseffect in stand, en daarmee een stabiele temperatuur, wat samen met andere factoren leven mogelijk maakt.

Is CO₂ voor dieren een afvalproduct dat wordt uitgeademd, planten hebben de stof juist nodig voor hun ➛fotosynthese. Hiervoor wordt zonlicht benut en vindt daarom alleen overdag plaats: 's nachts geven ook planten beperkt CO₂ af. In de natuur en in het aquarium is CO₂ meestal de meest limiterende stof, uitgaande van de ➛wet van het minimum. Vrijwel alle plantengroei komt van CO₂.

CO₂ lost vrij moeilijk op in water, en ➛diffundeert ook traag. Als het zich uitbalanceert over water en de lucht erboven levert dat in water 0,5 mg/l op. Voor planten is dit verwaarloosbaar weinig, die verlangen meerdere tientallen milligrammen. Uitwisseling via het wateroppervlak levert daarom weinig CO₂ op. De meeste CO₂ in water komt van de afbraak van organisch materiaal, zoals ➛detritus, en wat dieren uitademen. Dit bouwt zich gedurende de nacht op. Hierdoor is de ➛pH 's morgens laag. Deze opgebouwde voorraad CO₂ is rond het middaguur al verbruikt. de pH is dan soms meer dan 4° hoger. Plantengroei onder water wordt hierdoor serieus beperkt, een probleem waar planten bóven water veel minder mee worstelen.

Veel waterplanten zijn in staat CO₂ aan calciumcarbonaat te onttrekken, waardoor ➛biogene ontkalking optreedt.

Om in een plantenrijk aquarium gedurende de hele dag groei mogelijk te maken is ➛CO₂-bemesting een zeer effectieve oplossing, maar wel prijzig of onderhoudsintensief. Voor het ➛toedienen hiervan bestaan meerdere opties.

Koolstof

C

In de chemie met de letter C aangeduid. Het vormt samen met ➛waterstof de basis van de ➛organische stoffen en is daarmee één van de belangrijkste bouwstenen van ➛organismen.