Kaamlaag
Kaliumpermanganaat
KaamlaagKaliumpermanganaat
Een kaamlaag is een stoffig of vettig uitziende laag op het wateroppervlak. Het is een drijvende ➛biofilm, en bestaat uit een mengsel van stof, eiwitten, vetten, en micro-organismen. Garnalen en slakken eten het dan ook net zo enthousiast als andere biofilms.
De laag verhindert de uitwisseling van gassen, maar voorkomt anderzijds het verlies van ➛CO₂. De kaamlaag is in zekere zin een graadmeter voor de mate waarin het water is belast met afvalstoffen. Als de laag hardnekkig is en snel blijft terugkomen, kan dit worden veroorzaakt door een dode vis, een te hoge ➛bezettingsgraad of een teveel aan bodemvuil. ➛Herfstbladeren op de bodem kunnen een kaamlaag ook bevorderen.
De aanwezigheid van een kaamlaag is geen reden tot zorg, maar kan wel uit de hand lopen. Dat blijkt als de laag na verwijderen snel terugkomt, en als deze statisch wordt.
Verwijderen van een kaamlaag is eenvoudig. Neem een stuk kranten- of ander papier, leg dit op het water en neem het direct weer weg: het vlies plakt aan het papier, en het oppervlak is voor enkele uren weer schoon. Deze methode werkt het best als het hele oppervlak is bedekt alvorens het papier weer weg te nemen. Combineer eventueel meerdere stukken.
Een permanente, maar veel ingrijpender oplossing is het gebruik van een ➛overloop. Daarmee verdwijnt de wordt de laag echter ook niet, maar wordt enkel 'verplaatst' naar andere oppervlakken onder water.
K
Het metaal kalium, chemisch element K, is in ➛zoutvorm na ➛stikstof de meest opgenomen stof in planten. Het speelt een belangrijke rol bij de wateropname en de stevigheid van de plant, door de celspanning op peil te houden met de er mee verhoogde ➛osmotische waarde van de celinhoud. Ook de dikte van de celwand neemt er door toe.
In tegenstelling tot veel andere voedingsstoffen lijken ➛waterplanten kalium vrijwel uitsluitend via de bladeren op te nemen. Sommige soorten vertonen groeiafname bij een tekort, ondanks een kaliumrijke voedingsbodem. Bij voldoende kalium in de waterkolom wordt de bodem via de wortels zelfs verrijkt: vermoed wordt dat K⁺ wordt uitgeruild voor ammonium, NH₄⁺, om aan stikstof te kunnen komen.
Kaliumgebrek is te herkennen aan het geel en bruin kleuren van bladpunten, randen en nerven van oudere bladeren, waarna er gaten in vallen. Jonge bladeren blijven klein en kleuren geel (➛chlorose).
Middel voor ➛desinfectie en behandeling van visziekten. Deze bestaat uit een verbinding tussen ➛kalium en ➛mangaan, met de chemische formule KMnO₄, en komt in de vorm van donkerpaarse kristallen.
Een oplossing hiervan in water heeft een sterk oxiderende werking en wordt voor behandeling van drinkwater toegepast. Gebruik vereist een zorgvuldige dosering, indien te hoog kan de hele vispopulatie eraan sterven. Garnalen zijn zeer gevoelig voor deze stof. Indien deze aanwezig zijn, vissen uitsluitend behandelen in een aparte (➛quarantaine)bak, en pas terugplaatsen als alle resten daaruit verwijderd zijn, ➛actief kool is het gebruikelijke middel daarvoor.
Voor behandeling van ziekten is een oplossing van 1 tot 4 mg/l bruikbaar. 1 mg/l is een veilige concentratie, ook voor liefhebbers met weinig ervaring. Hardnekkige parasieten hebben echter een zwaardere dosis van 2 tot 3 mg/l nodig. Behandel vissen hiermee gedurende 4 tot 12 uur. Zorg in alle gevallen voor goede ➛beluchting. Kitnaden kunnen verkleuren door de behandeling.
Er kleven risico's aan het gebruik van deze stof en zorgvuldigheid is van belang: kaliumpermanganaat is giftig en enigszins bijtend, met name voor de ogen en kan permanente blindheid veroorzaken. Voor de huid en de luchtwegen is het ook schadelijk en kan tot jeuk, roodheid, allergische reacties en bruine verkleuringen leiden. In kleding veroorzaakt het moeilijk te verwijderen vlekken, veel metalen worden aangetast. Gebruik van handschoenen en gezichtsbescherming is ten zeerste aan te raden.
Resten niet door de gootsteen spoelen, maar behandelen als chemisch afval. Neutraliseren kan ook, bijvoorbeeld met natriumpercarbonaat (NPC; 4 tot 8 mg/l). Dit ontkleurt het water tegelijkertijd, en eindproducten van de reactie mogen wél door de gootsteen. Zorg voor goede ventilatie en vermijd open vuur tijdens de reactie.
Spoel het aquarium altijd goed na alvorens te herinrichten.
Buiten bereik van kinderen bewaren.
