métae

➛Áequidens

Metamorfóse

Het meer of minder ingrijpend veranderen van ➛ongewervelden, ➛amfibieën en planten tijdens de overgang naar volwassenheid. Bekendste voorbeeld wellicht is de overgang van rups naar vlinder, maar vrijwel alle ➛insecten ondergaan een dergelijk proces.

Bij amfibieën is de metamorfose zichtbaar. Bij kikkers verdwijnt geleidelijk de staart, terwijl zich poten ontwikkelen. Evenals bij de meeste salamanders verdwijnen ook de uitwendige kieuwen.

Metamorfosen bij insecten zijn onder te verdelen in onvolledig en volledig.

• Bij een onvolledige metamorfose (hemimetabool) worden onvolwassen dieren ➛nimfen genoemd en lijken al sterk op het volwassen dier. In de regel kunnen deze niet vliegen, maar hebben al wel goed zichtbare vleugelontwikkeling op het borststuk.
• Jongen van dieren die een volledige metamorfose (holometabool) ondergaan worden ➛larven genoemd en kennen een popstadium, waaruit het uiteindelijke volwassen dier komt.

Meten

Alhoewel aquariumhouden bijna zonder kan, geeft het meten van waterwaarden veel inzicht in de ➛waterkwaliteit en het functioneren van een aquarium. Zo slaat vermoedelijk niemand met een tropisch aquarium een ➛thermometer over. De noodzaak om te meten dringt zich doorgaans pas op zodra problemen als algen, ziekten of stagnerende plantengroei optreden. Toch verschaffen tests vooral tijdens het ➛starten van een aquarium buitengewoon nuttige informatie, waarmee veel beginnersleed kan worden vermeden.

De volgende waarden kunnen worden gemeten:

• ➛Ammoniak
• ➛Ammonium
• ➛Carbonaathardheid
• ➛Chloor
• ➛Fosfaat
• ➛Geleidbaarheid
• ➛IJzer
• ➛Kooldioxide
• ➛Koper
• ➛Nitraat
• ➛Nitriet
• ➛Sulfaat
• ➛Temperatuur
• ➛Waterhardheid
• ➛Zoutgehalte
• ➛Zuurgraad
• ➛Zuurstof
• ➛Zware metalen
• ➛Zwavelwaterstof

• Met teststrips. Dunne strookjes met één of meer stukjes vloeipapier met indicator, voor meerdere waarden. Als deze kort in het water te worden gehouden, verkleuren die binnen enkele seconden tot een minuut. Vervolgens worden deze kleuren vergeleken met meegeleverde kleurschalen met bijbehorende waarden. Niet alle waarden kunnen hiermee worden gemeten, zoals fosfaat. De nauwkeurigheid is redelijk en varieert per gemeten waarde. Dit is de goedkoopste methode.
• Met druppeltests. Een nauwkeurig afgemeten hoeveelheid aquariumwater wordt van één of meer druppels indicator uit een druppelflesje voorzien, waarna de kleur van het geheel ook weer met een kleurschaal met waarden wordt vergeleken. Voor vrijwel iedere afzonderlijke waarde kan een set worden gekocht, maar ook testsets voor meerdere waarden zijn verkrijgbaar, wat vaak wat goedkoper uitvalt. Spijtig dat de fosfaatmeting daarin altijd lijkt te ontbreken. Druppeltesten zijn een stuk duurder, maar zonder meer de betrouwbaarste methode. Een set gaat bovendien jaren mee.
• Met elektronische meters. Meten hiermee gaat vooral gemakkelijk. Het uiteinde of de bijbehorende elektrode wordt van de dop ontdaan en in aquariumwater gestoken nadat het apparaat is ingeschakeld, waarna op het display de waarde direct kan worden uitgelezen. Dit is de duurste methode, al zijn er tegenwoordig zeer betaalbare meters te krijgen. Slechts enkele waarden kunnen elektronisch worden gemeten, te weten geleidbaarheid, hardheid, temperatuur, zoutgehalte en zuurgraad. De eerste is uitsluitend elektronisch te meten. De nauwkeurigheid bij sommige meters lijkt zeer hoog, maar dit is vooral schone schijn en wisselt per metertype. Sommige meters vergen zorgvuldig gebruik voor een betrouwbare meting.
• Voor het meten van het zoutgehalte van ➛brak water kan een ➛hydrometer of een ➛refractometer worden gebruikt. De eerste werkt op soortelijk gewicht, de tweede op het verschil in lichtbreking tussen verschillende concentraties. Deze laatste is ook in een elektronische vorm verkrijgbaar.
• Thermometers zijn zowel als glasthermometer, elektronisch of als plakstrip met vloeibare kristallen te verkrijgen.

Methaan

CH₄, moerasgas

Methaan, chemische formule CH₄, is de eenvoudigste koolwaterstof. Het is een geurloos gas dat ontstaat uit de afbraak van ➛detritus door ➛anaerobe ➛bacteriën, meestal in de bodem. Naast dat het, veel meer nog dan ➛kooldioxide, zorgt voor een broeikaseffect in de aardse atmosfeer, kan het ook een indirecte voedingsbron zijn voor planten.

Methaan kan door ➛aerobe bacteriën worden omgezet in water en het zo door planten en hun liefhebbers begeerde kooldioxide. Wordt het niet omgezet, dan ontsnapt het onregelmatig als gasbellen uit de bodem. In een ongunstig geval is dit een indicatie voor ➛bodemrot.